Nếu bạn đang có kế hoạch tham gia kỳ thi IELTS trong thời gian tới, chắc hẳn bạn đã thực hành một số bài thi nói và nỗ lực để nói một cách tự tin và trôi chảy hơn. Có lẽ bạn cũng đã cố gắng nâng cao độ chính xác trong cách diễn đạt, và có thể đã thử sử dụng một số từ vựng không quá cơ bản.

Nhưng bạn có biết rằng PHÁT ÂM chiếm tới 25% điểm thi nói của bạn không? (Các tiêu chí còn lại là SỰ TRÔI CHẢY VÀ SỰ LIÊN KẾT (25%), NGÔN TỪ (25%) và PHẠM VI VÀ ĐỘ CHÍNH XÁC CỦA NGỮ PHÁP (25%).)

Nếu phát âm của bạn kém, bạn sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đạt điểm cao ở 3 phần còn lại, bởi vì giám khảo có thể sẽ không nghe rõ cách sử dụng ngữ pháp hay từ vựng ấn tượng của bạn.

Cách phát âm được đánh dấu như thế nào?

Trong kỳ thi IELTS, có ba tiêu chí chính để đánh giá phát âm:

• Mức độ căng thẳng mà người nghe phải chịu, tức là người nghe phải nỗ lực đến mức nào để hiểu được bạn?

• Lượng lời nói không thể hiểu được, tức là phần nào trong những gì bạn nói không thể được hiểu

• Mức độ dễ nhận thấy của ảnh hưởng từ ngôn ngữ mẹ đẻ của thí sinh (ví dụ: liệu có sự khác biệt rõ rệt về trọng âm, nhịp điệu, các âm riêng lẻ, v.v. khi so sánh với người bản ngữ hay không)

Dưới đây là các tiêu chí chấm điểm công khai cho phần PHÁT ÂM của bài thi Nói. (Xem toàn bộ các tiêu chí chấm điểm tại https://www.ielts.org/-/media/pdfs/speaking-band-descriptors.ashx)

Bạn sẽ thấy rằng một số mức, ví dụ như mức 5, không có các tiêu chí đánh giá cụ thể. Thay vào đó, các mức này cho thấy cách phát âm của người nói nằm ở đâu đó giữa các mức cao hơn và thấp hơn.

Nói chung, các mức điểm này có thể được hiểu như sau: 9: trình độ người bản ngữ, 8: gần như người bản ngữ, 6: đạt yêu cầu, 4: dưới mức trung bình, 2: hoặc cực kỳ kém.

Làm thế nào để cải thiện điểm PHÁT ÂM của bạn?

MẸO 1 – Hãy đảm bảo rằng bạn luôn diễn đạt rõ ràng và dễ hiểu

Điều này không có nghĩa là bạn không được có giọng địa phương. Giọng địa phương là chuyện bình thường. Ngay cả những người bản ngữ cũng có giọng địa phương khác nhau tùy thuộc vào nơi họ sinh ra. Tuy nhiên, điều này có nghĩa là giọng địa phương của bạn không nên ảnh hưởng đến khả năng hiểu được lời nói. Nếu có ảnh hưởng, hãy tham khảo các mẹo số 2 và số 3 dưới đây.

Ngoài ra, hãy cẩn thận để không nói quá nhanh hoặc quá nhỏ. Một số quốc gia, ví dụ như người Tây Ban Nha, thường nói với tốc độ nhanh hơn nhiều so với tốc độ nói tiếng Anh thông thường. Một số người bẩm sinh đã nói rất khẽ.

Hãy nghĩ đến người chấm thi. Sẽ rất khó cho họ để đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ của bạn nếu họ không nghe rõ hoặc phải vất vả để theo kịp bạn. Nói chung, việc nói to hơn và chậm hơn một chút so với bình thường sẽ không gây hại gì. Điều này có thể khó thực hiện khi bạn lo lắng, vì vậy hãy tham khảo các mẹo sau đây để giúp vượt qua sự lo lắng trước kỳ thi: https://www.s-cool.co.uk/articles/how-to-keep-calm-during-your-foreign-language-oral-exam và https://lovetolearnenglish.com/tips-for-ielts-and-toefl/2020/3/4/manage-your-anxiety-and-nerves-during-the-ielts-speaking-test

MẸO 2 – Sửa các lỗi phát âm của bạn

Đây có thể là một bài tập khá khó vì bạn cần có ai đó thẳng thắn chỉ ra những điểm chưa đúng của bạn. Hãy nhờ một người bản ngữ (hoặc giáo viên của bạn) nghe bạn đọc to đoạn văn sau đây trích từ cuốn "http://accent.gmu.edu/howto.php" và ghi chú lại bất kỳ âm thanh hoặc từ nào mà bạn phát âm sai. (Đoạn văn này đặc biệt vì nó chứa gần như tất cả các âm trong tiếng Anh.)

Xin hãy gọi cho Stella. Nhờ cô ấy mang theo những thứ này từ cửa hàng: Sáu muỗng đậu tuyết tươi, năm miếng phô mai xanh dày, và có thể thêm một món ăn vặt cho em trai cô ấy là Bob. Chúng ta cũng cần một con rắn nhựa nhỏ và một con ếch đồ chơi lớn cho bọn trẻ. Cô ấy có thể cho những thứ này vào ba túi màu đỏ, và chúng ta sẽ ra ga tàu hỏa gặp cô ấy vào thứ Tư.

Bạn cũng có thể đọc to từng từ trên bảng âm vị https://www.englishclub.com/images/pronunciation/Phonemic-Chart.jpg và nhờ một người bạn bản ngữ giúp xác định chính xác những âm mà bạn gặp khó khăn.

Sau khi đã xác định được những điểm còn khó khăn, hãy nhờ người bạn tập cùng phát âm mẫu cho bạn nghe để bạn có thể quan sát cách miệng và lưỡi của họ di chuyển. Hãy quay video lại cảnh họ thực hiện, sau đó bạn có thể bật camera điện thoại hướng vào chính mình và quay lại cảnh bạn cố gắng phát ra âm thanh tương tự.

Sau đó, bạn có thể luyện phát âm những âm mà bạn cảm thấy khó cùng với một bạn học, bằng cách sử dụng danh sách các cặp âm tối thiểu (những âm thường bị nhầm lẫn) tại https://www.tinyteflteacher.co.uk/teach-english/pronunciation/minimal-pair-list và phiếu bài tập “Pronunciation Journey”. http://hancockmcdonald.com/materials/pronunciation-journey

Mẹo 3. Sử dụng đa dạng các đặc điểm phát âm

Phát âm không chỉ đơn thuần là các âm tiết riêng lẻ. Các đặc điểm khác của phát âm bao gồm trọng âm từ, trọng âm câu và các dạng yếu, nhịp điệu và việc chia đoạn, ngữ điệu, cũng như cách nói liền mạch. Khi được sử dụng đúng cách, những đặc điểm này sẽ không gây chú ý và chỉ đơn giản giúp người đối thoại dễ dàng hiểu bạn hơn. Ngược lại, nếu sử dụng sai, chúng sẽ nghe không tự nhiên hoặc cản trở việc hiểu ý.

Bạn có thể thấy trong bảng mô tả tiêu chí chấm điểm rằng để đạt điểm 9 cho phần PHÁT ÂM, bạn cần phải “sử dụng đầy đủ các đặc điểm phát âm một cách chính xác và tinh tế trong suốt bài thi”.

Dưới đây là phần tóm tắt về từng tính năng. Để thực hành thêm hoặc tìm hiểu chi tiết hơn, tôi khuyên bạn nên tham khảo ba cuốn sách sau:

• Tập trung vào kỹ năng Nghe và Nói trong kỳ thi IELTS, của Kerry O’Sullivan và Steven Thurlow

• IELTS Nghe và Nói – Tái bản lần thứ ba, của Denise Young, Neilane Liew, Alet Doornbusch và Marilyn Treasure

• *English Pronunciation in Use* của Jonathan Marks, Mark Hancock, Martin Hewings và Silvie Donna

“Trọng âm từ” là thuật ngữ dùng để chỉ sự nhấn mạnh vào một số âm tiết nhất định trong một từ. Hãy xem các ví dụ sau đây:

Ảnh

Nhiếp ảnh

Quảng cáo

Quảng cáo

Hãy chú ý cách trọng âm thay đổi tùy theo dạng của từ. Nếu bạn đặt trọng âm sai âm tiết, từ đó có thể trở nên khó hiểu. Khi học một từ mới, bạn có thể tra cứu trọng âm trong từ điển. Trọng âm được đánh dấu bằng dấu nháy đơn đặt trước âm tiết được nhấn. Ví dụ: ‘Photograph, Pho’tography.

Trọng âm trong câu là cách nhấn mạnh vào một số từ nhất định trong câu. Thông thường, trong tiếng Anh, chúng ta chỉ nhấn mạnh vào các từ mang nghĩa. Vì vậy, trong câu hỏi “Have you got a pen?”, các từ “got” và “pen” được nhấn mạnh.

Đôi khi, việc thay đổi các từ được nhấn mạnh trong một câu có thể làm thay đổi điểm nhấn hoặc thậm chí cả ý nghĩa của câu. Nhấp vào đây để xem cách thực hiện: https://www.wordstress.info/word-stress/sentence-stress/

Nếu một số âm được nhấn mạnh, những âm khác có thể trở nên yếu đi. Chúng ta thường thay đổi âm nguyên âm của các từ ngữ pháp thông dụng để làm cho chúng nhẹ nhàng hơn và dễ phát âm hơn. Ví dụ, trong câu “I’ve been to China”, “I” và “China” được nhấn mạnh. Trong khi đó, /biːn/ trở thành /bɪn/ và /tuː/ trở thành /tə/. Nhiều dạng yếu sẽ chứa âm /ə/. Âm này được gọi là schwa. Đây là âm phổ biến nhất trong tiếng Anh vì rất dễ phát âm. Bạn hầu như không cần mở miệng hay di chuyển miệng để phát âm âm này.

Nhịp điệu chính là âm nhạc của ngôn ngữ. Tiếng Anh là một ngôn ngữ dựa trên nhịp điệu trọng âm, có nghĩa là những từ được nhấn mạnh sẽ định hình nhịp điệu. Hãy thử đọc ba câu dưới đây và gõ ngón tay theo nhịp điệu. Bạn đã gõ bao nhiêu lần?

Bạn có biết ông cụ sống ở cuối con phố không?

Sét đánh và sấm sét bất ngờ khiến các con vật hoảng sợ.

Cửa hàng trang sức trong khu mua sắm sẽ đóng cửa vào tháng tới.

(Bạn vừa nói 4, 5 và 7 phải không? Nếu đúng vậy, thì bạn đã nắm bắt được nhịp điệu của tiếng Anh rồi đấy)

Hãy chú ý đến cách chia thành các đoạn (và trọng âm của từ) trong câu cuối cùng:

Cách bạn ngắt quãng hoặc chia câu thành các đoạn sẽ ảnh hưởng đến nhịp điệu khi nói tiếng Anh. Việc ngắt quãng có thể giúp người nghe phân biệt giữa thông tin quan trọng và thông tin phụ. Tuy nhiên, đừng ngắt quãng quá lâu, nếu không nhịp điệu của bạn sẽ bị gián đoạn và người nghe sẽ cảm thấy khó chịu khi nghe bạn nói.

Giọng điệu được định nghĩa là cách giọng nói lên xuống khi chúng ta nói. Đây là đặc điểm phát âm phức tạp nhất, có khả năng truyền tải nhiều trạng thái và thái độ khác nhau, bao gồm sự hào hứng hay sự chán nản, sự tập trung hay sự thờ ơ, sự bực bội, hoặc sự không đồng tình.

Giọng điệu cũng giúp người đối thoại biết khi nào đến lượt họ nói và loại phản hồi nào được mong đợi, tức là đó là câu hỏi hay câu khẳng định. Việc học cách sử dụng ngữ điệu một cách phù hợp để không nghe có vẻ thô lỗ hay ngớ ngẩn có thể là một thách thức, nhưng nhìn chung, sự kết hợp giữa các đoạn lên và xuống sẽ giúp giọng nói của bạn trở nên dễ nghe, du dương và dễ theo dõi.

Hãy đọc to các câu đố lưỡi sau đây ba lần, với tốc độ nhanh nhất có thể.

Gần tai, một tai gần hơn, một tai gần như rùng rợn

Cô ấy bán vỏ sò bên bờ biển. Những chiếc vỏ sò cô ấy bán chính là vỏ sò, cô ấy chắc chắn như vậy.

Để nói nhanh, đôi khi chúng ta phải nối các âm lại với nhau, ví dụ như “an ear” trở thành “anear”, thêm một âm vào, ví dụ như “eerie ear” trở thành “eerie year”, hoặc bỏ bớt một âm, ví dụ như “sells seashells” trở thành “sellseashells”. Đây đều là những đặc điểm của cách nói liên kết. Để biết giải thích chi tiết hơn, hãy nhấp vào đây https://www.eslbase.com/tefl-a-z/connected-speech

Tóm lại

Khi chuẩn bị cho kỳ thi IELTS, điều quan trọng là đừng bỏ qua phần phát âm, bởi vì phần này không chỉ chiếm 25% tổng điểm phần Nói mà còn có thể ảnh hưởng đến mức điểm bạn đạt được ở các tiêu chí đánh giá khác.

Ưu tiên hàng đầu của bạn là đảm bảo rằng mọi điều bạn nói đều được người nghe hiểu rõ. Miễn là giám khảo có thể dễ dàng hiểu được bạn, thì giọng nói của bạn sẽ không phải là vấn đề. Hãy nhờ một người bản ngữ hoặc giáo viên đánh giá một cách trung thực về những âm tiết cụ thể hoặc đặc điểm phát âm nào bạn cần cải thiện, sau đó sử dụng các tài liệu được đề xuất trên các trang này để luyện tập, luyện tập và luyện tập thêm nữa. Chúc bạn may mắn!

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy tham khảo các bài viết khác trong loạt bài này, chẳng hạn như “Tại sao phát âm lại quan trọng trong kỳ thi IELTS (và bạn có thể làm gì để cải thiện điều đó)”

Nhấp vào đây.

Hoặc liên hệ tại đây để tìm hiểu về khóa học IELTS tại Lexis English.

Học tiếng Anh tại Byron Bay. Học viên của Lexis English theo học các khóa Tiếng Anh tổng quát, IELTS, FCE, CAE và khóa Tiếng Anh kết hợp lướt sóng tại một trường học thân thiện và chuyên nghiệp, tọa lạc ngay trung tâm Byron Bay và chỉ cách bãi biển 15 phút.